Een bezoek aan metrostation Rokin is een gratis tripje naar een archeologisch museum.
Guido van den Berg (1952) studeerde geschiedenis, was journalist en was lang in dienst bij KPN. Hij is inmiddels gepensioneerd en werkt parttime bij een telefonische antwoordservice. ‘Mijn collega’s en ik zijn de voetvegen in korte lontjesland.’ Guido woont in Amstelveen, maar zijn hart ligt in Amsterdam. ‘Als het weer komkommertijd is, schrijft er altijd wel een journalist dat Amsterdam een klotestad is; verhalen over hondenstront, zakkenrollers, fat bikes, kapotte liften en roltrappen, toeristen en junks. De legendarische studentenpastoor pater Van Kilsdonk, die graag een glas bier dronk in een Amsterdamse kroeg en ook wel Kater van Pilsdonk werd genoemd – haha! – zei ooit tegen zo’n journalist: “Amsterdam is mijn geliefde.” Dat herken ik. Ik kan zo zeshonderd dingen opnoemen die er niet aan deugen, maar ik concentreer me liever op de mooie dingen.’
Het Fijn Ding van Guido is metrostation Rokin, onderdeel van de Noord-Zuidlijn. Tussen de roltrappen zowel aan de kant van de Dam als aan de kant van het Spui zijn vitrines te zien met archeologische vondsten. ‘Metrostations zijn altijd lelijk, maar hier hebben ze gedacht: we maken er iets moois van.’ Vanaf het begin van de aanleg van de Noord/Zuidlijn in 2003 zijn bijna 700.000 archeologische vondsten gedaan, die systematisch zijn gecatalogiseerd en bewaard.
‘Ik concentreer me liever op de mooie dingen van de stad’
De metrolijn volgt ter hoogte van Damrak en Rokin de voormalige bedding van de rivier de Amstel. ‘De grond is tijdens de aanleg opgezogen met enorme stofzuigers. Ze hebben niks weggeflikkerd, maar alles mooi gesorteerd.’ ‘Ik kies altijd voor de linker roltrap, want dan heb je het beste zicht. Er is van alles te zien: van die stenen lange pijpen en pijpenkoppen tot jeneverkruiken, tegeltjes, naamplaatjes van verzekeringsmaatschappijen, een complete molensteen, een grafsteen en een joekel van een anker. Er liggen ook nieuwe dingen zoals telefoonkaarten. Er ligt zelfs een deel van een kaak van een krokodil, geen idee hoe die daar is terechtgekomen. Vermoedelijk een souvenir van een zeeman. En ik heb een kunstgebit gezien. Dat heeft waarschijnlijk iemand verloren die in de Amstel stond te plassen of over te geven. Ja, het is op die roltrappen elke keer weer een gratis archeologisch museumbezoekje van nog geen minuut.’
De gevonden voorwerpen maken 750 jaar Amsterdamse geschiedenis zichtbaar voor alle forensen. Maar welk voorwerp zou er, als over vele honderden jaren op deze plek weer archeologisch onderzoek wordt gedaan, herinneren aan Guido van den Berg? ‘Nou, een pen. Ik heb een paar boeken geschreven en heb altijd een pen bij me. Of een koptelefoon. Ik ben telefonische operator geweest en werk daar tegenwoordig ook weer mee. Stop van mij maar met een koptelefoon en een mooie pen in die vitrine.’
Tekst Jos Verdonk Beeld Patricia Nauta