Multatuli’s markante kop die uitkijkt op het Singel vertelt iedereen een ander verhaal.
Herco Lim (1970) studeerde Nederlands aan de Vrije Universiteit en is webdesigner. Daarnaast presenteert hij elke zondagavond tussen zes en acht uur op Haarlem 105 het programma Van hot naar Herco.
‘Ik ben half Chinees. Mijn opa en oma zijn voor de Tweede Wereldoorlog van China naar Indonesië verhuisd. Mijn opa heeft daar veel geld verdiend met rubberplantages. Toen Indonesië na de oorlog onafhankelijk werd, moesten mijn opa en oma maken dat ze wegkwamen. Zo zijn ze in Amsterdam terechtgekomen.’
Het was min of meer vanzelfsprekend dat Herco tijdens zijn studie bij zijn opa en oma ging wonen. Hun grote huis aan de Jan Luijkenstraat in Oud Zuid was een soort familiestudentenhuis. Ik woonde daar op kamers met mijn neven en nichten. Ik kwam daar als jongetje al. Tijdens de krakersrellen zag ik er de stenen rond vliegen.’
Het Fijn Ding van Herco is het beeld van Multatuli op de Torensluis over de Singel. Het is gemaakt door beeldhouwer Hans Bayens. ‘Multatuli schreef over de aanwezigheid van de Nederlanders in Indonesië, en dat is de reden dat jij en ik hier samen staan. Als Indonesië geen kolonie van Nederlands was geweest, zou mijn familie hier nooit naar toe zijn gekomen. Daarnaast vind ik het een mooi kunstwerk. We zien een prachtige kop, waarin je Multatuli herkent.’
Tijdens zijn studie Nederlands kwam Herco voor het eerst in aanraking met Multatuli. ‘We waren verplicht Max Havelaar te lezen, dat in 1860 verscheen. Ik vond het een vreselijk boek.’
Later veranderde dat. ‘Het was Multatuli die als eerste over de misdragingen van de Hollanders in Nederlands-Indië vertelde en concludeerde dat de inlandse bevolking werd onderdrukt. Wij Nederlanders hebben nog steeds moeite om dat toe te geven.’
Het echte besef van het belang van Multatuli kreeg Herco onder meer door de introductie van de fairtrade-koffie van het merk Max Havelaar. ‘Toen realiseerde ik me dat Max Havelaar meer is dan een taai negentiende-eeuws boek.’
We pakken het boek Max Havelaar er even bij. Herco citeert de beroemde openingszin van deze klassieker: ‘“Ik ben makelaar in koffie, en woon op de Lauriergracht, No 37.” Hier is Batavus Droogstoppel aan het woord. Multatuli laat zijn personage op cynische wijze reclame maken voor zijn eigen onderneming. Door zijn Hollandse handelsmentaliteit is hij blind voor de onderdrukking van het Indonesische volk.’
Herco is naar China geweest, in 2007. ‘Ik heb daar een marathon gelopen. Ik was benieuwd wat het met mij zou doen. We hebben de standaard toeristische dingen gedaan: naar het Plein van de Hemelse
Vrede, de Verboden Stad en de Chinese muur. In Peking voelde ik totaal niets. We reden rond in van die toeristische koetsjes en ik vond het verschrikkelijk. Maar we gingen ook bij mensen thuis eten, in een klein huisje. Er stond een lange tafel dwars door de keuken, de slaapkamer en de woonkamer. Toen we daar te eten kregen, had ik ineens kippenvel over mijn hele lijf.’
Jos Verdonk
Multatuli, van Hans Bayens (1924-2003). Singel, Torensluis (brug 9)